Xét mình xưng tội theo 10 Điều Răn: bản gợi ý ngắn gọn và thực tế
Có lúc ta bước vào tòa giải tội với một cảm giác rất thật: “Con biết mình sai, nhưng con không nhớ rõ… con cũng không biết bắt đầu từ đâu.” Vì thế, Hội Thánh từ lâu vẫn khuyên xét mình dựa trên Mười Điều Răn: như một tấm gương soi, giúp ta nhìn lại mối tương quan của mình với Chúa, với tha nhân, và với chính mình.
Bài này là một bản gợi ý xét mình theo 10 Điều Răn (kèm vài câu hỏi bổ sung), để bạn có thể dùng trước khi xưng tội—đặc biệt hữu ích trong Mùa Chay, trước các lễ trọng, hoặc khi đã lâu chưa xưng tội.
Tham khảo nguồn gốc bài: Xét mình xưng tội theo 10 Điều răn (Này con đây)
Chuẩn bị tâm hồn trước khi xét mình
Trước khi liệt kê lỗi, hãy xin ơn Chúa để nhìn sự thật với lòng khiêm nhường:
- Làm dấu Thánh giá, xin Chúa Thánh Thần soi sáng.
- Nhớ lại: lần xưng tội trước cách đây bao lâu? Từ đó đến nay có điều gì làm mình xa Chúa?
- Xin ơn thống hối: buồn vì đã xúc phạm đến Chúa, chứ không chỉ buồn vì hậu quả.
- Đặt một quyết tâm nhỏ mà thật: tránh dịp tội, sửa một thói quen, hàn gắn một mối tương quan.
Tội trọng và tội nhẹ (hiểu đúng để xưng tội đúng)
- Tội nhẹ: lỗi trong điều không hệ trọng, hoặc có điều hệ trọng nhưng thiếu suy xét đầy đủ hay thiếu ưng thuận trọn vẹn. Tội nhẹ làm nguội lòng mến và mở cửa cho thói quen xấu.
- Tội trọng: cố tình phạm điều hệ trọng, biết rõ là sai, và tự do chọn làm. Tội trọng làm đứt tình nghĩa với Chúa; vì thế cần xưng tội để được giao hòa.
Bạn không cần tranh luận dài trong đầu. Nếu bối rối, cứ thành thật kể sự việc với cha giải tội; cha sẽ giúp bạn phân định.
Xét mình theo Mười Điều Răn
Bạn không nhất thiết phải đọc hết mọi câu. Hãy chọn những mục “đánh động” lương tâm mình nhất.
1) Thờ phượng một Đức Chúa Trời và kính mến Người trên hết mọi sự
- Tôi có đặt Chúa ở trung tâm đời sống không, hay đặt tiền bạc, công việc, danh vọng, lạc thú, một người nào đó lên trên?
- Tôi có cầu nguyện mỗi ngày không, hay chỉ cầu khi gặp chuyện?
- Tôi có chạy theo bói toán, bùa ngải, “ngày giờ”, mê tín, hoặc những thực hành trái đức tin không?
- Tôi có sống “chọn phần dễ” trong giáo huấn, còn phần khó thì bỏ qua?
- Tôi có rơi vào tuyệt vọng, nghi ngờ lòng thương xót của Chúa, hoặc mất niềm tin cách cố ý không?
2) Chớ kêu Tên Đức Chúa Trời vô cớ
- Tôi có tôn kính Danh Thánh Chúa, hay dùng Danh Chúa cách tùy tiện, bất kính?
- Tôi có thề gian, bội thề, lấy Danh Chúa để che chắn cho điều sai không?
- Tôi có nói lời xúc phạm đến Chúa, Đức Mẹ, các thánh, Giáo Hội, hoặc những điều thánh không?
- Tôi có giữ những lời hứa tốt lành mình đã cam kết với Chúa (khi lãnh nhận các bí tích, khi khấn hứa…) không?
3) Giữ ngày Chúa nhật và các ngày lễ buộc
- Tôi có bỏ lễ Chúa nhật/ngày lễ buộc vì lý do không chính đáng không?
- Tôi dự lễ có ý thức, lắng nghe Lời Chúa, hiệp thông thật sự, hay dự cho xong?
- Tôi có cố ý đi trễ về sớm mà không có lý do cần thiết không?
- Tôi có chuẩn bị tâm hồn trước khi rước lễ không? Tôi có rước lễ khi đang mắc tội trọng không?
- Tôi có dành Chúa nhật như ngày của Chúa (thờ phượng, gia đình, bác ái), hay chỉ là “ngày nghỉ” để tiêu khiển?
4) Thảo kính cha mẹ
- Tôi có bất hiếu, vô ơn, cộc cằn với cha mẹ hoặc người có trách nhiệm nuôi dạy tôi không?
- Tôi có làm tổn thương gia đình bằng lời nói, thái độ, sự vô trách nhiệm không?
- Tôi có chu toàn bổn phận vợ chồng, làm cha mẹ với lòng yêu thương và sự khôn ngoan không?
- Tôi có chăm sóc người già yếu trong nhà, hay bỏ mặc, lạnh lùng?
- Tôi có tôn trọng người có thẩm quyền hợp pháp trong Giáo Hội/cộng đoàn, hay gieo chống đối và chia rẽ không?
5) Chớ giết người (tôn trọng sự sống)
- Tôi có nuôi hận thù, ý muốn trả đũa, không tha thứ không?
- Tôi có gây bạo lực bằng tay chân hay lời nói (chửi rủa, làm nhục, đe dọa…) không?
- Tôi có làm điều gì xúc phạm sự sống (phá thai, giúp phá thai, ủng hộ việc hủy sự sống…) không?
- Tôi có tự hủy hoại sức khỏe (nghiện ngập, rượu bia quá độ, sống buông thả…) không?
- Tôi có lái xe cẩu thả, sống liều lĩnh, làm người khác gặp nguy hiểm không?
- Tôi có thờ ơ trước người đau khổ khi mình có thể giúp không?
6) Chớ làm sự dâm dục
9) Chớ muốn vợ chồng người (giữ khiết tịnh trong tâm và thân)
- Tôi có tôn trọng thân xác mình và người khác như đền thờ Chúa Thánh Thần không?
- Tôi có để trí tưởng tượng, ánh nhìn, nội dung giải trí kéo mình vào sự nhơ nhớp không?
- Tôi có xem/lan truyền nội dung khiêu dâm, nói chuyện dung tục, kích dục không?
- Tôi có thiếu trung tín trong hôn nhân (tư tưởng, cảm xúc, hành vi) không?
- Tôi có sống quan hệ trái luân lý Công giáo (ngoại tình, quan hệ trước hôn nhân…) không?
- Tôi có gây dịp tội cho người khác bằng cách trêu ghẹo, đụng chạm, hoặc cố tình khêu gợi không?
7) Chớ lấy của người
10) Chớ tham của người (sống công bằng và thanh thoát)
- Tôi có tham lam, đố kỵ tài sản người khác, hoặc sống dính bén với của cải không?
- Tôi có trộm cắp, gian dối tiền bạc, quỵt nợ, “lách luật”, làm thất thoát của chung không?
- Tôi có làm việc thiếu trách nhiệm so với lương nhận, hoặc trả lương/đối xử bất công với người dưới quyền không?
- Tôi có hối lộ/nhận hối lộ, dùng quan hệ để trục lợi không?
- Tôi có cờ bạc, tiêu xài ích kỷ, lấy tiền gia đình cho thú vui riêng không?
- Tôi có quảng đại với người nghèo và công việc chung của Giáo Hội trong khả năng không?
- Tôi có sống thiếu trách nhiệm với môi trường, phung phí tài nguyên, xả rác bừa bãi không?
8) Chớ làm chứng dối (sự thật và bác ái trong lời nói)
- Tôi có nói dối vì lợi mình, và lời dối đó có làm hại người khác không?
- Tôi có vu khống, bịa chuyện, thêu dệt, hoặc “thêm mắm thêm muối” để hạ người khác không?
- Tôi có nói xấu, bôi nhọ, giễu cợt làm nhục người khác không?
- Tôi có tiết lộ bí mật mình phải giữ, hoặc lan truyền điều chưa kiểm chứng gây chia rẽ không?
- Tôi có nịnh bợ để mưu lợi, hoặc lừa đảo dưới bất cứ hình thức nào không?
Những điều khác nên hỏi lại mình
- Tôi có cố tình giấu tội trọng trong lần xưng tội trước không?
- Tôi có chu toàn bổn phận xưng tội và rước lễ ít là một lần trong Mùa Phục Sinh không?
- Tôi có giữ chay kiêng theo những ngày Hội Thánh buộc (tùy luật địa phương) không?
18 câu hỏi ngắn giúp xét mình theo gợi ý của Đức Thánh Cha Phanxicô
Bạn có thể đọc chậm và đánh dấu câu nào “đúng với mình”:
- Khi gặp khó khăn, tôi có quay về với Chúa không?
- Tôi có tham dự Thánh Lễ Chúa nhật và lễ buộc cách trung tín không?
- Tôi có cầu nguyện sáng tối, hay đời sống thiêng liêng bị bỏ quên?
- Tôi có ngại ngùng xấu hổ khi sống và nói mình là Kitô hữu không?
- Tôi có làm theo ý riêng chống lại điều Chúa mời gọi không?
- Tôi có ganh tị, nóng nảy, thành kiến, dễ kết án người khác không?
- Tôi có sống trung thực và công bằng, hay góp phần vào “văn hóa vứt bỏ”?
- Trong gia đình, tôi có sống theo Tin Mừng: tôn trọng, hy sinh, chung thủy không?
- Tôi có hiếu kính cha mẹ và biết ơn không?
- Tôi có bảo vệ sự sống, hay dửng dưng trước những chọn lựa hủy sự sống?
- Tôi có tôn trọng thiên nhiên và môi trường không?
- Tôi có vừa muốn theo Chúa vừa muốn theo thói đời không?
- Tôi có quá độ trong ăn uống, giải trí, hút thuốc, rượu bia không?
- Tôi có lo lắng quá mức về vật chất đến nỗi quên Chúa không?
- Tôi sử dụng thời gian thế nào? Tôi có lười biếng, trì hoãn điều tốt không?
- Tôi có đòi người khác phục vụ mình, sống ích kỷ không?
- Tôi có nuôi thù hận, mong trả đũa không?
- Tôi có hiền lành, khiêm tốn, biết xây dựng hòa bình không?
Kết lời
Xét mình không phải để chìm trong mặc cảm, mà để đi thẳng vào lòng thương xót. Chúa không chờ bạn hoàn hảo mới yêu; Chúa yêu để bạn có thể đổi mới. Nếu hôm nay bạn muốn bắt đầu lại, hãy bắt đầu bằng sự thật và một lời cầu đơn sơ: “Lạy Chúa, xin thương xót con.”
Xem thêm
- Cách xưng tội sốt sắng: chuẩn bị, xét mình, xưng tội và đền tội
- Kinh 10 điều răn Đức Chúa Trời
- Kinh 6 điều răn Hội Thánh